Wielka Rafa Koralowa www.szlakiempodrozy.pl

Wielka Rafa Koralowa

Już dziś coraz cieplejsze i bardziej zanieczyszczone wody sprawiają, że dochodzi do wybielania koralowców na 700 km odcinku w północnej części rafy. Obumarłe koralowce, które nigdzie się nie już nie ruszą. Tkwią w miejscu, niejako kurczowo trzymając się szkieletów poprzedników. Jeden na drugim. I tak bez ustanku. Tak oto powstaje jedno z najwspanialszych dzieł natury – Wielka Rafa Koralowa.

I choć rafy koralowe zajmują ledwie 1% dna oceanów, żyje w nich aż 25% gatunków organizmów morskich! Wiecie, że tę fenomenalną strukturę widać z kosmosu?!

Choć Aborygeni wiedzieli wcześniej o jej istnieniu ludziom z Europy objawiła się znacznie później. Choć pierwszy, który się na nią natknął w 1606 r. – hiszpański żeglarz Luis Váez de Torres, akurat nie poświęcił jej wiele uwagi. W oko załodze statku wpadła dopiero 11 czerwca 1770 r. I to nie byle jakiego, bo dowodził nim sam słynny Jamesowi Cook, który płynąc na nieznane dotąd wody swym statkiem “Endeavour”, zwrócił uwagę na oryginalna podwodną strukturę, po czym… osiadł mieliźnie. Wreszcie bliżej zapoznał się z nią, w 1789 r., nie mniej znany William Bligh dowódca HMS „Bounty”.

Wielka Rafa Koralowa ciągnie się aż na dł. 2300 km, obejmując powierzchnię 344,4 tyś km2. Na jej obszarze znajduje się aż 1900 pojedynczych raf, oraz 900 wysp. Pozostając ukryta w wodach Morza Koralowego, części Oceanu Spokojnego. ciągnie się od cieśniny Torresa w okolicach Papuy-Nowej Gwinei aż po Wyspę Lady Elliot, która wynurzyła się z wody 75 km na północny wschód o australijskiego miasta Bundaberg. O tym z jak potężną strukturą mamy do czynienia niech świadczy fakt, iż cała jej powierzchnia jest większa niż terytorium powstałe w wyniku połączenia Wielkiej Brytanii, Holandii i Szwajcarii!

Wielka Rafa Koralowa Australia www.szlakiempodrozy.pl

Wielka Rafa Koralowa Australia; źródło: Flickr

Jak powstała Wielka Rafa Koralowa?

Rafa umiejscowiła się na wybrzeżu z północno-wschodniej strony Australii, pozostając w obszarze regionu Queensland. A wszystko zaczeło się, gdy leżące na wschodzie wyspy tereny wypiętrzyły się i przesunęły 400 km na wschód.

Specjaliści prowadząc tu badania doszli do wniosku, że odnalezione tu pozostałości koralowców mają 500 tyś! Z tym, że obecna warstwa to co widac dziś wykształciło się 20 tyś tat temu, po tym jak dno morza podniosło się o jakieś 120 m.

Od 20 000 do 6 000 lat temu stale podnoszące się dno sprzyjało rozkwitowi koralowców, rzez co 13 tyś lat temu zaczęły pojawiać sie na wzgórzch nadbrzeżnej równin. Gry pozom wody się podniósł zostały zalanie.

Wielka Rafa Koralowa na specyficzną “konstrukcję” – nie tworzy zwartej masy; co więcej składa się na nią ok 3 tyś małych jednostkowych raf oraz ok. tysiąca wysp. Ponadto można też wyróżnić obszar mielizn.

W 2018 roku rząd Australii podjął decyzję o przeznaczaniu 500 mln $ na ratowanie rafy, oraz badania biotechnologiczne, które pomogą stworzyć silniejsze gatunki koralowców.”

Ale wykształcenie się rafy koralowej takie takie hop-siup… Male stworzenia muszą mieć bowiem odpowiednie warunki do swej “pracy”. Co oczywiste sama woda musi być czysta. Zaś jej temperatura nie może być niższa niż 18°C, a na powierzchni oceanu najlepiej gdyby miała 26–27°C. Jakby tego było mało rafy powstają do głębokości 50 m w wodzie, której zasolenie wacha się między 30 a 40%.

Nowe badania amerykańskich naukowców z “Woods Hole Oceanographic Institute” pokazały, że niesione przez wodę koralowce przyczepiają się do miejsc, z których dobiegają znaki dawane przez rośliny. Jakkolwiek to brzmi rośliny transmitują do wodnego otoczenia różne światło, temperaturę związki chemiczne ściągające koralowce.

Podział terytorialny rafy

Całość podzielono na 4 regiony:

  1. Region Cieśniny Torresa – rozciągający się na północy półwyspu Jork; rafa ma szer. 100 m i położona jest na głęb. od 5 do 20 m.
  2. Region Północny – położony powyżej równoleżnika 16°; rafa zanurzona jest maksymalnie na 30 m.
  3. Region Centralny – między 16° a 20° równoleżnikiem; rafa widnieją na 100 m ale jest jej stosunkowo mało
  4. Region Południowy – położony na południe od równoleżnika 20°, ocean sięga 145 m głębokości

 

Rafa koralowa w liczbach

Szerokość od 2 do 150 km
Grubość tworzącego ją koralowca:  500 m.
Głębokość płycizn otaczających rafę: 100 m

Zwierzęta na terenie Wielkiej Rafy Koralowej

Wiele z żyjątek australijskiej rafy stanowi endemiczne gatunki. Ich realne zagrożenie wyginięciem stanowiło by więc znaczną strat w obszarze światowej biologii.

Na wielkim obszarze rafy doliczono się:

  • 1500 gatunków ryb
  • 30 rodzajów waleni
  • 17 typów węża morskiego
  • 6 gatunków żółwi morskich
  • wielorybów i humbaków
  • krów morskich
  • pstrągów koralowych

Są też egzemplarze krokodyli, rekinów i płaszczek Ale też 125 gatunków rekinów i płaszczek oraz 5 tyś odmian małż i ślimaków. A nie brakuje i koników morskich. Na wyspach żyje 7 rodzajów żab.

Corocznie wyspy odwiedza także ptactwo, reprezentujących 215 gatunków m.in. bieliki i rybitwy.

Blaknięcie rafy

No dobrze, ale skąd bierze się jej piękno, te niesamowicie żywe barwy? Okazuje się, że to wszystko jest wynikiem działania alg, które wykorzystując zjawisko fotosyntezy idą na swoistą wymianę. Dlatego gdy algi odczepiają się od rafy i tracą swe pożywienie, żegnają się również ze swymi kolorami kolory. Algi opuszczają koralowce, przez co te tracą źródło pożywienia. “Głodne” zaczynają się wybielać, odsłaniając swój jasny szkielet.

Proces ten nabrał szczególnej intensywności na początku l. 80 oraz na przełomie XX i XX w. Ostatni raz wielkie połacie rafy zbielały w trakcie 2014-17 r. Proces ten spotęgował głównie słynny prąd oceaniczny El Niño, przez co aż 60% koralowców przybrało biały kolor. Na przełomie 2016-17 r. wyblakło kolejne 1000 km rafy.

Niektóre wyspy i wysepki Wielkiej Rafy Koralowej

Północno-wschodnie wybrzeże Australii usiane jest licznymi wysepkami wokół których pod woda rozciąga się niesamowity widok. Najciekawsze z nich to:

  • Wilson Reef – mająca ledwie 4,5 ha rafa koralowa słynie z obecności ławic piaskowych odwiedzanych przez ptactwo. W 1927 r. Nowozelandczyk Peter Wilson, trafiając na nią rozbił swój statek, co zaowocowało… nadaniem jej nazwy.

Wilson Reef - Wielka Rafa Koralowa www.szlakiempodrozy.pl

Wilson Reef – Wielka Rafa Koralowa; źródło: Unsplash.com

  • Goold Island – mająca 8 km2 wysepka przez setki lat była niezamieszkana; wszystko zmieniło się gdy rdzenni mieszkańcy zaczęły tu polować na pozywienie, przez co do dziś doszukać się tu można zmyślnie ukrytych pułapek założonych przez lud Bandjin.
  • Wyspa Lady Musgrave – maleńką wyspę (0,27 km2) otoczoną rafą koralową wypatrzył w 1803 r. kpt statku polującego na wieloryby Eber Bunker.
  • One Tree Island – bardzo istota lokalizacja w paśmie Wielkiej Rafy Koralowej; na wyspie znajduje się stacja badawcza, w której prowadzone są szeroko zakrojone prace nad środowiskiem związanym z rafą, prowadzone przez specjalistów w Uniwersytetu w Sydney.
  • Saumarez Reefs – wysunięta w kierunku południowym, składa się z trzech dużych i rzeszy mniejszych raf; całość zajmuje ponad 300 km² terenu. Odkryta 27 lutego 1823 r. przez porucznika Johna Lihou dowódcę statku “Zenobia”.

Saumarez Reefs - rafa koralowa u wybrzeży Australii www.szlakiempodrozy.pl

Saumarez Reefs – rafa koralowa u wybrzeży Australii; źródło: Unsplash.com

Wyspy na południu rafy:

  • Lady Elliot Island – 0,45 km2, z Bundaberg, dotrzeć można samolotem zamieszkać można w bungalowach; jest najważniejszym siedliskiem żółwia morskiego na świecie. Wykształciła się już ok. 1500 r p.n.e., i przez następne 3 tyś lat stała się jednym z najważniejszych elementów Wielkiej Rafy Koralowej. Oficjalnie jako pierwszy natknął się na nią w 1816 r. kpt Thomas Stuart, opływając okolicę statkiem “Lady Elliot” – stąd jej nazwa.

Rafa koralowa otaczająca Lady Elliot Island www.szlakiempodrozy.pl

Rafa koralowa otaczająca Lady Elliot Island; źródło: Wikipedia

  • Heron Island – najbardziej znana w całej grupie; to tu ściągają tłumy nurków głównie przez to, że jest najłatwiej dostępna. Aby się to dostać trzeba przylecieć z Gladstone samolotem bądź przypłynąć katamaranem. Zajmująca 0,29 km2 wyspa leży 80 km od wybrzeży Gladstone. Otaczająca ją rafa jest zdecydowania najbogatszym fragmentem całości – żyje w niej aż 900 gatunków ryb i niemal ¾ rodzaju koralowców. Działająca na niej stacja badawcza była pierwszą i pozostaje wciąż największą tego typu placówką na obszarze Wielkiej Rafy Koralowej specjalizującą się w badaniach morskich, badaniach zmian klimatycznych i szkoleniach dla studentów nauk o morzu.

Australijska Rafa Koralowa u wybrzeży Heron Island www.szlakiempodrozy.pl

Australijska Rafa Koralowa u wybrzeży Heron Island; źródło: Flickr

  • Great Keppel Island – na plażach spotykają się luzie, w głębi wyspy na szlakach spotkać można sporo turystów; przybyć można tu samolotem z Rockhampton lub łodzią z Rosslyn Bay,
  • Brampton Island – należy do grupy Cumberland Island; jest bardzo górzysta. Ściąga amatorów żeglowania i jazdy na nartach wodnych.

“Wielka Rafa Koralowa jest największą rafa na świecie – ciągnie się 2300 km”

Ciekawsze wyspy w pobliżu rafy grupie Whitsundays:

  • Long Island – z trzema kurortami dla różnych grup urlopowiczów; ma 9km dł., a w najszerszym miejscu ledwie 400 m. Rafa koralowa znajduje się 150 m od brzegu.
  • Whitsunday Island – największa z grupy, ma 109 km2; posiada najlepszą plażę wśród wysp
  • South Molle Island – górzysta wyspa z kurortem kojarzonym z aktywnym sposobem spędzania czasu: pływanie, nurokownie, żeglowanie, golf
  • Daydream Island – słynie z pięknych plaż oraz szczególnego akwarium z żyjątkami wprost z Wielkiej Rafy Koralowej, zawierającego aż 80 przeróżnych rodzajów morskich stworzeń i 50 różnych koralowców.

Interesujące wyspy na środku i północy Wielkiej Rafy Koralowej:

  • Magnetic Island – aż 5 ha, mieszka na niej 2,3 tyś ludzi. Działa tu park narodowy. Jest góra Mount Cook 500 m n.p.m
  • Fitzroy Island – mająca 3,3 km2 wysepka otoczona jest rafą koralową, przez co ściąga nurków
  • Green Island – 0,15 km2 terenu wykształciło się 6 tys. lat temu dzięki nagromadzeniu piasku i korali; żyli na niej Aborygeni; do dziś otacza ją spora ilość kolorowej rafy; to tu po raz pierwszy zorganizowane komercyjne wycieczki łodziami z przeszklonym dnem, umożliwiające podglądanie z bliska fantastycznej natury
  • Lizard Island – ściągają tu poławiacze marlinów; działania tu też ośrodek badawczy rafy, dzięki któremu udało się stworzyć aż tysiąc publikacji naukowych dotyczących tematyki koralowców

Rafa koralowa wokół Lizard Island www.szlakiempodrozy.pl

Rafa koralowa wokół Lizard Island; źródło: Flickr

Zagrożenia dla rafy koralowej

Zagrożenie dla rafy stanowi głównie przedostające się do oceanu zanieczyszczenia, zawierające w sobie niebezpiecznie środki chemiczne, oraz kwaśne deszcze. Do tego dochodzą nieodpowiedzialne zachowania ludzi, którzy pływając swymi łodziami i nurkując przyczyniają się do zanikania wspaniałej natury.

Ale, jak się okazuje nie tylko człowiek jest winny stale zmniejszającej się połaci Wielkie Rafy Koralowej. Ta bowiem podatna jest, co oczywiste również warunki pogodowe. Okazuje się że tam, gdzie występują większe i silniejsze fale rafa traci znaczny obszar swej struktury. Na szczęście część uwolnionej w ten sposób rafy, swobodnie wpływając z czasem ponownie się łączy, tworząc nowy łańcuch rafy.

“W 2016 r. obumarło 348 km2 rafy w Queensland z uwagi na przygrzewające słońce; naukowcy wynaleźli osłonę z węglanu wapnia, która ma chronić wrażliwą rafę. Jest ona 50 tys razy cieńsza od… włosa.”

Naukowcy testując sposoby na ochronę rafy chcą zacząć wstrzykiwać w nią sól morską; ich kryształki odbijając promienie słoneczne miałyby odbijać światło i tym samym zapobiegać bieleniu. W sferze marzeń jak na razie pozostaje także naniesienie na nią ultra cienkiej powłoki z tworzywa biodegradowalnego, która miała by ją osłonić przed wysokimi temperaturami.

Wyciek ropy

3 kwietnia 2010 r. doszło do jednej z większych katastrof ekologicznych, na terenie Wielkiej Rafy Koralowej w Australii. Z płynącego chińskiego statek transportowy z węglem na pokładzie osiadł na mieliźnie Douglas Shoa. Z uszkodzonego zbiornika paliwa zaczęło wydobywać się paliwo; wyciek 3-4 ton ropy do oceanu zniszczyła część obszary rafy zabijając małe morskie stworzenia na pow.3 km2. Wedle szacunków powrót do stanu pierwotnego w tym miejscu jest możliwym, ale potrwa nawet dwie dekady…

Ochrona rafy koralowej

Działania mające ochronić rafę przybrały instytucjonalne formy w marcu 2015 r. kiedy to władze Australii oraz regiony Queensland razem opracowały plan ochrony rafy do 2050 r. Zawarto w nim planu dotyczące przeciwdziałaniu jej zanieczyszczenia, poprawę jakości otaczającej ją wody, oraz usuwanie szkodzącym rafie rozgwiazd.

6 października 1981 r. ustanowiono Park Morski Wielkiej Rafy Koralowej. Składa się on kilkudziesięciu wysp, które ściągają turystów. Rozciąga się na wodnym obszarze liczącym 346 tyś km².

Znajdujące się na jego terenie 3 tyś raf stanowi aż 10% wszystkich światowych zasobów wytworów koralowców. Na jego terenie znajduje się aż 18 wysp!

Już w 1975 r. sam Park Morski Wielkiej Rafy Koralowej wpisano na listę dziedzictwa UESCO. Sześć lat później znalazła się już na niej cała Wielka Rafa Koralowa.https://www.szlakiempodrozy.pl/cudowne-miejsca-do-nurkowania-ameryki-polnocnej/

Nurkowanie www.szlakiempodrozy.pl

 

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments