Biznesy Świata www.szlakiempodrozy.pl

Sterowce – co dawniej latało na niebie

Sterowce Schütte-Lanze

Ale to nie tak, że czas sterowców, wraz z marką Zeppelin ostatecznie się skończył. Lukę na rynku szybko wypełniła firma „Schütte-Lanze”. Spod ręki jej specjalistów wyszedł szereg projektów, które wkrótce potem trafiły do produkcji. Działające w tym obszarze przedsiębiorstwo między 1909 a 1917 r. zapisała się w historii jako autorzy planów 4 szt maszyn pasażerskich i jednej o charakterze naukowym.

Po tragedii Zeppelina z 1908 r. prof. Johann Schütte zajął się analizą zagadnień, które jak dotąd skutecznie powstrzymywały ekspansję całej branży. Tak, wybierając najlepszych spośród swoich studentów, rozpoczął prace nad swoim sterowcem. Niebawem do zespołu dołączył z dr Karl Lanz, zajmujący się wytwarzaniem drewnianych przedmiotów. W efekcie po rozpoczęciu produkcji w kwietniu 1909 r. osiągnęli się nie lada sukces, wprowadzając do swego modelu nowe elementy. Ale i tu pojawiły się problemy. Choć wytrzymałość drewnianych części była nad wyraz duża, łapanie przez nie wilgoci skutecznie osłaniało łączone za pomocą kleju segmenty. Jakiekolwiek opady stały więc na przeszkodzie funkcjonowania sterowca tego typu. Tak rozpoczęto prace nad powłoka aluminiową.

Sterowiec Schütte-Lanze www.szlakiempodrozy.pl

Sterowiec Schütte-Lanze; źródło: Flickr

Plan sterowca Schütte-Lanze www.szlakiempodrozy.pl

Plan sterowca Schütte-Lanze; źródło: Flickr

Model SL1 (typ „a”)

Skonstruowany sterowiec „SL1” był pierwszym, jaki opuścił fabrykę w niewielkiej miejscowości nieopodal Mannheim. Silniki Daimler-Benz zapewniały mu osiągi na poziomie mocy 125 KM.

To co wyróżniało rekonstrukcje był zastosowany materiał, czyniący całą ramę sterowca odporną na szkodliwe działanie wody oraz niskich temperatur. Co więcej zastosowanie wyjątkowo opływowego kształtu sprawiło, że maszyna nie miała problemów z osiągnięciem imponującej, jak na tamte czasy prędkości rzędu 38,3 km/h.

Zainaugurowane w październiku 1911 r próbne loty pokazały wielkie możliwości maszyny. W tkackie jednego z nich sterowiec przebywał w powietrzu aż 16 godzin.

Długość: 131 m (430 ft)
Średnica: 18,4 m (60 stóp)
Wydajność gazu: 19,000 m3
Ładowność: 4,5 t

Model SL2 (typ „b”)

Pracując nad kolejnym szablonem sterowca śmiało można uznać, że konstruktorzy przeszli samych siebie. „Schütte-Lanz SL2” zbudowany w nowej formie, z zachowaniem wybitnie opływowej formy, aczkolwiek nadal ze sklejki wszedł do kanonu branży jako projekt iście rewolucyjny.

Jej wyznacznikiem było nade wszystko wykonanie charakterystycznego ogona, którzy przyjął formę krzyża. Innym zastosowanym pomysłem było zamocowanie silników w gondolach, które również wykorzystywały maksymalnie opływowy kształt. Jako, że model ów w zamierzeniu miał także służyć armii wyciągając wnioski z poprzednich zniszczeń SL2 wyposażono w karabiny maszynowe.

Pierwszy lot:  28 lutego 1914 r.
Długość:  144 m
Średnica: 18,2 m
Wydajność gazu:  25,000 m3
Wydajność lotu:  88,2 km/h
Ładowność:  8 ton

 

Kończąc, warto jeszcze wspomnieć o jeszcze jednej niemieckiej firmie, mianowicie Luft-Fahrzeug-Gesellschaft. Choć nie zajmowała się wyłącznie sterowcami także i na tym polu. Założone w 1908r. poprzez przeobrażenie firmy Motorluftschiff Studiengesellschaft (MstG), produkującej dotąd wyłącznie silniki sterowe, wypuściło na rynek pierwsze sterowce w 1910 r. Najważniejsze stanowisko zajmował w niej August von Parseval.

Sterowiec Parseval PL 18 www.szlakiempodrozy.pl

Model Sterowiec Parseval PL 18; źródło: Wikipedia

Sterowce po wojnie

Po II wojnie trzeba było czekać lata, nim sterowce zagościły na niebie. Firmę „Luftschiffbau Zeppelin Gmbh” wskrzeszono w 1993 r. Osiem lat później wcielono w życie plany badań nowych możliwości technologicznych, w odniesieniu do budowy sterowców. Wyniki okazały się nad wyraz optymistyczne; szacowano, iż rocznie branża turystyczna, marketingowa oraz szereg przedsiębiorstw badawczych zgłosi zapotrzebowanie na jakieś 80 sztuk. W efekcie w 1995 r. firma rozpoczęła montaż pierwszego ze sterowców „Zeppelin NT 07”. Długa na 75 m maszyna o poj. 8225 m3 w zamierzeniu miała odtąd pozwalać na pokonywanie 900 km w trakcie jednego lotu. Poruszający się z prędkościową 125 km/h balon wypełniony helem poruszający się za pomocą silników o mocy mocy 147 kW.

Kokpit sterowca Zeppelin NT 07 www.szlakiempodrozy.pl

Kokpit sterowca Zeppelin NT 07; źródło: Flickr

Sterowiec Zeppelin NT 07 www.szlakiempodrozy.pl

Sterowieca Zeppelin NT 07; źródło: Flickr

Model pokazano na niebie 18 września 1997 r. Do 2008 r. wyprodukowano 5 sztuk, które poszczycić się mogły większą szybkością znacznie ułatwionym manewrowaniem modelem.

Nowszy model NT-14, przeznaczony dla 19 pasażerów niebawem kupili Japończycy, zaś kolejny do dziś po zamontowania specjalistycznego sprzętu poszukiwaniu nowych pól diamentów na kontynencie afrykańskim.

Zainteresowanie ze strony Japończyków skończyło się przejęciem firmy w 2004 r. przez Nippon Airship Corporation. Prócz lotów typowo reklamowych firma rezultacie też przedsięwzięcie o naturze turystycznej. Trasę oparto na wizytach w Genewie, Paryżu, Rotterdamie, Monachium, Berlinie, Sztokholmie. Dziś firma zatrudnia 7800 pracowników.

Inne projekty

Dopiero w 1993 r. firma szwedzkiego pilota Pera Lindstranda skonstruowała ogromny model AS-300, który z miejsca określono największym sterowcem świata opierającym działanie o ogrzewani powietrza. Mające znacznie niższe prędkości oraz zasięgi nie podbił jednak rynku.

W 2000 r. do technologicznego wyścigu sterowców dołączyli Chińczycy. Model CA-80 Shanghai Vantage rok później udanie pokonał premierową trasę

W 2005 r. amerykański rząd postanowił zająć się tematyką sterowców w odniesieniu do możliwości wykorzystaniu maszyn do transportu towarów o masie 450 ton, na odległość min. 19 000 km. Prowadzone przez Lockheed Martin i US Eros Airships prace pochłonęły 3 mln $, po czym po roku zdecydowano o ich rezygnacja i przyznano po około 3 miliony dolarów na wykonanie studiów. Mimo tego fiaska marynarka wojenna USA, w maju 2006 r. wykorzystując działo firmy „American Blimp Corporation” rozpoczęła kolejne testy.

Nowoczesne projekty sterowców

Poszukująca nowatorskich metod promocji branża reklamowa, jako pierwsza ponownie odkryła ich potencjał. Powstające nowe modele dzięki prącej do przodu technologii są już znacznie bezpieczniejsze niż te użytkowane u zarania i szczytu przedwojennej popularności branży. Nowy napęd, pozbawiony łatwo wybuchającego wodoru, a oparty na bezpieczniejszym gazie – helu, otworzył nowe możliwości, dla maszyn, które mogą w powietrzu przebywać kilkadziesiąt godzin.

Wrażenie robi szczególnie Goodyear Blimp, wyposażone w kamery sterowce pełnią istotną role w transmisjach telewizyjnych podczas zawodów sportowych. Więcej o tym cudzie tutaj. 

Model GZ-20 śmiało można uznać za perełkę firmy Goodyear. Montowane były do 2017 r. kiedy to jednak odstąpiono od produkcji stawiając na model Zeppelin NT. Prace na nim rozpoczęto w 1968 r. a o tym jakie wiązano z nim nadzieje niech świadczy fakt, iż w teksańskim Spring uruchomiono dedykowaną mu nową bazę.

Rozmiar sterowca GoodyearGZ-20:

Długość:  58,67 m
Średnica:  14,00 m
Szerokość:  15,24 m
Wysokość:  18,14 m
Objętość: 5380 m3

 

Jako jedyna maszyna na świecie, po tym jak wykorzystywana była przez 14 lat, po cofaniu z eksploatacji trafiła na listę rekordów Guinnessa jako najdłużej działający bez przerwy sterowiec świata! Pilotowany przez jedna osób, mógł na pokład zabrać 6 osób. Ważący w całości 5824 kg olbrzym mógł przebywać w powietrzu przez 23 godziny. Maksymalny pułap osiągał na 2285 m. Ale nie tylko w tym rzecz, wznosił się bowiem z prędkością 12,2 m/s. W powietrzu poruszał się z prędkością 80 km/h, wykorzystując dwa silniki o mocy 157 kW każdy.

Sterowiec Goodyear GZ-20 www.szlakiempodrozy.pl

Sterowiec Goodyear GZ-20; źródło: Flickr

Amerykański sterowiec Piasecki

Polsko brzmiąca nazwa firmy Piasecki dała się poznać na amerykańskim rynku jako wytwórca helikopterów. Powstała z inspiracji Franka Piaseckiego w 1955 r. na bazie działającego już przedsiębiorstwa. Pieczę nad rezydującą w Essington w Pensylwanii firma mają synowie założyciela.

Tworząc swój sterowiec firma koncentrowała się na tym, by zmaksymalizować jego możliwości celem znaczącego podwyższenia udźwigu, co miało mieć przełożenie na lepsze wykorzystanie go do ciężkich prac. Zainteresowana projektem marynarka wojenna USA postawiła na skrócenie kadłuba, wykorzystanie aluminium i napęd wypełnienie balona helem. Pierwszy lot odbył się 26 kwietnia 1986 r.

Eksperymentalny model Piasecki PA-97 Helistat nie wytrzymał jednak kolejnego próbnego lotu. Silny podmuch wiatru uszkodził rampę; dały o sobie znać błędy konstrukcyjne i tylny napęd oderwał się od całości. A za nim poszły kolejne… W wypadku zginał pilot, czterech innych ludzi zostało rannych, a sama maszyna… zaginęła. 1 lipca 1986 roku PA-97 rozbił się natychmiast po starcie podczas lotu próbnego, zabijając jednego z pilotów.

Sterowiec Piasecki PA-97 www.szlakiempodrozy.pl

Sterowiec Piasecki PA-97; źródło: Wikipedia

Brytyjska, działająca do 1990 r. firma Airship Industries swego czasu wypuściła na rynek sterowiec Industries Skyship 600. Pierwszy egzemplarz 600 odbył swój lot 6 marca 1984 r. Potem służył francuskiej marynarce wojennej. Do sierpnia 1987 r. Zbudowano i oblatano kolejnych sześć sztuk. Prpblem w tym,że finansowo nie chciało się to spiąć…

Firmę uratowało przejęcie przez amerykańską agencje Departamentu Obrony “Westinghouse Electric”, później działające jako Northrop Grumman Electronic Systems. Przejmując plany sterowce Skyship 600S, po czym użytkowało je do celów reklamowych, także w kampanii prezydenckiej w Stanach Zjednoczonych w 2007 r. przez sztab Rona Paula.

Samo Northrop Grumman Electronic Systems zakończyło działanie biznesową w 2015 r.

Sterowiec Skyship 600 www.szlakiempodrozy.pl

Sterowiec Skyship 600; źródło: Flickr

Sterowiec „Ameryka”

W 1906 r. na niebie zagościła kolejna produkcja; tym razem sterowiec „Ameryka”. Mimo jego pochodzenie przypisać należy Francji, gdzie w 1906 r. powstał pierwszy egzemplarz. Jak się wkrótce kazało szczególny, gdyż pewien amerykański dziennikarz zamarzyło tum, by dotrzeć nim na… biegun północny. Po zebraniu fundusze ze wsparciem akcjonariuszy powstał 59 m dł. sterowiec, którego balon wykonano z trzech warstw materiału z tkaniny oraz trzech warstw gumy. Napędzany silnikami spalinowymi wytwarzającymi moc 60 kW.

Niestety ambitnego planu nigdy nie udało się osiągnąć. Mimo przetransportowania wielkiego sterowca na Spitsbergen na pokładzie statku Wellman nie potrafił wystartować. Gdy silniki na ich oczach się rozleciały, maszynę po prostu zdemontowano i ponownie wróciła drogą wodną do Francji.

Przezywający porażkę Wellman nie porzucił jednak marzeń i w czerwcu 1907 r. usprawnionym sterowcem wrócił na Spitsbergen. Zmodernizowany i powiększony sterowiec i tym razem nie dał rady, choć akurat decyzja o przerwaniu podróży była konieczna z uwagi na niesprzyjające warunki pogodowe.

Sterowiec America na Spitzbergenie www.szlakiempodrozy.pl

Sterowiec America na Spitzbergenie; źródło: Wikipedia

Cdn…

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments