Jeziora www.szlakiempodrozy.pl

Jezioro Issyk Kul w Kirgistanie

Północno-wschodnia cześć Kirgistanu, będąca częścią kotliny pasma górskiego Tienszan, to okolice szczególne nie tylko z uwag na górskie krajobrazy. To bowiem tutaj wykształciło się słynne jezioro Issyk Kul, akwen na mapie świata szczególny…

Ale po kolei… Po pierwsze, aby zobaczyć go z bliska trzeba się udać jakieś 125 km na wschód od Biszkeku, stolicy kraju korzystając z autostrady A365. A dlaczego warto to zrobić?

Wnioskując po tym jak wielką cieszy się popularnością, Issyk Kul jest po prostu wyjątkowym akwenem. Wiecie, że ma status największego jeziora całego Kirgistanu? Mało tego! Dzięki temu, że rozciąga się na powierzchni aż 6236 km², słynie z faktu pozostawania drugim co do wielkości jeziorem położonym na terenach górskich na świecie! W tym aspekcie ustępuje jedynie znanemu południowoamerykańskiemu jezioru Titicaca.

Jezioro Isyk Kul na mapie www.szlakiempodrozy.pl

Jezioro Isyk Kul na mapie; źródło: Mapy Google

Ale jak się okazuje, nie można mieć wszystkiego. Przede wszystkim woda z jeziora, w żadnym wypadku, nie nadaje się ani do picia ani nawadniania pól. Zmierzona wartość zasolenia wypełniającej jezioro wody wynosi bowiem 5,6 promila.

Jego nazwa oznacza po prostu „gorące jezioro”, co ma związek z tym, iż nie zamarza ono zimą. Dawniej funkcjonowała także nazwa „słone jezioro”, oraz Timur-tu-Nor, co oznacza „Żelazne jezioro” choć dumni z niego miejscowi wyrażają się akurat o akwenie nie inaczej niż „perła Kirgistanu”.

Tafla jeziora Issyk Kul w Kirgistanie www.szlakiempodrozy.pl

Tafla jeziora Issyk Kul w Kirgistanie; źródło: Flickr

Historyczne tajemnic jeziora Isyk Kul

Obecność jeziora została uwieczniona w chińskich zapiskach datowanych na końcówkę II w. p.n.e.! W rezultacie, już wówczas, nazwane zostało przez podróżników Państwa Środka „Zhe-Hai” czyli „ciepłym morzem”.

Próby badania akwenu podjęto jednak dopiero w XIX w. Podjął się ich rosyjski podróżnik, specjalizacja z zakresu geografii i przyrody Nikołaj Michajłowicz Przewalski. W 1859 r. przy jeziorze prace rozpoczął z kolei Alexander Fedorovich Golubev. W wyniku prowadzonych pięć lat prac ustalił dokładne współrzędne geograficzne najważniejszych punktów jeziora, tym samym określając jego kontury i nakładając je na mapę.

Jezioro Issyk-Kul jest miejscem, w którym swój bieg kończy wiele rzek, spływających z pasm górskich Terskej Ałatoo oraz Küngej Ałatau spośród których wyróżnić można Tüp oraz Dżyrgałang.”

Godnym uwagi jest również, stanowiące wielką tajemnicę dno jeziora Issyk Kul. Wnioskując z wnikliwych badań, prowadzonych w 2006 r. przez naukowców „Kirgisko-Rosyjskiego Uniwersytetu Słowiańskiego”, ukazujących ślady starożytnej obecności, sprzed 2,5 tysiąca lat, w formie ruin, życie kwitło tu już w dawnych czasach. Niestety jak dotąd grunt do dziś pozostaje niezbadany…

Na wcześniej sporządzonej mapie widać jednak, pozostające dziś pod dnem w północno-wschodniej części jeziora, ruiny świątyni, która otrzymała swego czasu formę krzyża. Prace archeologów, jak na razie, nie pozwoliły dokopać się prawdy. Niemniej stale czynione są starania, mające na celu rozwiązane tej historycznej zagadki.

Kamienista plaża - jezioro Issyk Kul www.szlakiempodrozy.pl

Kamienista plaża – jezioro Issyk Kul; źródło: Flickr

Zmiana poziomu wody

Z całą pewnością ustalono natomiast, że całkowita wymiana wody w jeziorze Isyk Kul zajmuje ok. 300 lat. W trackie ostatnich dwóch wieków widocznie obniżył się jednak poziom wody. Oczywiście nie jest tajemnicą, że ten zmienia się w zależności od pory roku. Wg oficjalnych danych różnica poziomu wody w akwenie wynoszą między 10 a 50 cm, przy czym najpłycej robi się tu w lutym, zaś maksymalną głębokość akwen zyskuje na przełomie sierpnia i września.

Bardziej szczegółowe dane wskazują na to, że średnie roczne opady w okolicach jeziora wynoszą jakieś 250 mm. I co ważnie nie rozkładają się równomierne. Na zachodni brzeg spada znacznie mniej wody, niż po wschodniej części.

Jezioro Issyk Kul w liczbach:

Długość: 182 m
Szerokość:  58 m
Objętość:  1738 km³
Wysokość lustra wody:  609 m n.p.m.
Czas wymiany wody w jeziorze:  300 lat
Śr. parowanie wody z powierzchni:  625-710 mm/rocznie

 

Miejscowości wokół Issyk Kul

Długość wybrzeża Issyk Kul jeziora ciągnie nie na dł. 688 km. Co istotne jego brzegu tworzy kilka zatok, m.in. Rybachy, Tyupsky i Pokrovsky. Najciekawsza jest jednak, zajmująca pow. wynosi 39 km² Zatoka Przewalskiego, która wypełniają wody wpływających tu rzek – m,in ciągnącej się 50 Karakol Irdyk, oraz Zhergalan.

Z racji wielkości jeziora nie dziwi, że na jego brzegach jeziora wykształciło się kilka interesujących miejscowości.

Bezsprzecznie, największe z miast leży na zachodnim brzegu. Założone w 1919 r. Bałykczy zamieszkuje dziś 40 tys. Znana wcześniej jako Rybaczje mieścina w l. 1991-93 nosiła nazwę Issyk-kul. Ale ni ti ów fakt, a to, że w starożytności pełniła rolę punktu przeładunkowego na trasie Jedwabnego Szlaku, pozwoliła stać się głównym ośrodkiem w okolicy jeziora.

Pomnik Lenina w Bałykczy www.szlakiempodrozy.pl

Pomnik Lenina w Bałykczy; źródło: Flickr

Choć mniejsze, bo 10 tyś miasteczko, to jednak Czołpon-Ata stanowi siedzib administracyjną tego rejonu. Urządzone tu uzdrowisko pełne ośrodków sanatoryjnych, oraz hoteli corocznie ściąga dość pokaźną liczbę ludzi. Ale to stosunkowo nowe czasy, gdyż do 1975 r. miejscowość była ledwie stacja pocztową, do której ściągali wczasowiczce z całego niemal ZSRR. Żeby było śmieszniej jednym z tutejszych must see jest… pomnik Borysa Jelcyna.

Czołpon Ata na brzegu jeziora Issyk Kul www.szlakiempodrozy.pl

Czołpon Ata na brzegu jeziora Issyk Kul; źródło: Flickr

Do dziś w rejonie jeziora Issyk Kul znajduje się wiele ośrodków plażowych. Wśród nich prym wiodą małe wsie Tamchu i Korumdu.

Issyk-Kul jest też miejscem, w którym roi się od ryb, co skutecznie wykorzystają tutejsi rybacy. Co więcej jezioro służy także pływaniu po nim łodziami.”

Obszar chroniony

Okolice jeziora stanowią bogaty przyrodniczo rejon, którego wyróżnikiem jest głównie żyjące tu ptactwo, którego ochronę zapewnia wytyczony w 1948 r. teren rezerwatu biosfery, będący jednym z największych tego rodzaju chronionych terenów na świecie! Obejmuje ok. 200 km2, czyli 1/5 pow. Kirgistanu, w tym 2 km część samej linii brzegowej jeziora. Dzięki temu w 2001 r. jezioro, wraz z otaczającymi je ziemiami trafiło na listę dziedzictwa UNESCO.

Mało tego, w 2006 r. wschodnia część Issyk Kul trafiło na też listę tzw. ostoi ptaków Iba, a prowadzona przez organizację „BirdLife International”. Prowadzący tu obserwację ornitolodzy rozpoznali w wśród populacji ptaków aż 267 gatunków, w tym mewy, kruki, żurawie stepowe, perkozy, czy hełmiatki i kaczki.

Jezioro jest bardzo popularnym miejscem turystycznym, nie tylko dla miejscowych. Działają tu nawet hodowcy, prowadzący gospodarstwa rybne.

A w trakcie letnich, ciepłych miesięcy plaże jeziora zapełniają się ściągającymi tu ludźmi, pragnącymi odpocząć pośród natury.

Zachód słońca nad jeziorem Issyk Kul Kirgistan www.szlakiempodrozy.pl

Zachód słońca nad jeziorem Issyk Kul Kirgistan; źródło: Flickr

Wojskowa historia Issyk Kul

Brzegi Zatoki Przewalskiego posłużyły stworzeniu, w 1943 r. stworzeniu tutaj bazy testowej marynarki wojennej ZSRR. Służący w niej żołnierze i specjaliści wykonywali tutaj sprzętu nurkowego, pojazdów podwodnych oraz torped

Radzieccy konstruktorzy wykorzystywali także berety brzegowe do testowania samolotu „An-10″m czyli słynnych “Antonowów” w zakresie lądowania na nieutrudzonym gruncie, symulując także awarie silników, czego dowodowym obszerna dokumentacja słynnego konstruktora Olega Antonowa.

Legendy jeziora

Z kirgiskim Issyk Kul, z jak wieloma innymi jeziora na świeci, wiążą się legendy. Wiele dotyczy tajemniczych, zalanych miast i znajdujących się w nich skarbów.

Opowieść o relikwiach apostoła Mateusza próbuje z kolei dowodzić, iż pod woda północnego krańca akwenu znajduje się zalany ormiański klasztor ormiański – link do klasztory, w którym znajdują się „jakieś” pozostałości po słynnym ewangeliście. Wiosek ten wysnuto przyglądając się powstałej w 1375 r. „Katalońskiej mapie świata” na której znaleźć można symbol gmachu z krzyżem z intrygującym podpisem: „Miejsce zwane Issyk-Kul” W tym miejscu znajduje się klasztor braci Ormian, w którym przebywa ciało św. Mateusza, Apostoła i Ewangelisty”.

Inna z legend wspomina obecność na brzegach jeziora Timerlane, który stoi za założeniem XIV w. Imperium Timuridów. Za życia trzykrotnie pojawiał się w tych okolicach – w 1376, 1389 i 1392 r. Za każdym razem ludność jakimś zrządzeniem losu wcześniej opuszczała swe wioski, by po odejściu wrogów powrócić. Wściekły Timerlan rozkazał więc zebrać wszystkie kamienie i stworzyć stos. Wracając ze swej kampanii, chcąc ocenić jaka część żołnierzy mu pozostała nakazał każdemu zaranie każdemu jednego kamienia na druga kupkę. Wówczas okazało się ze ta jedna znacznie mniejsza niż pierwotna, co oznaczało, że część żołnierzy… zniknęła.

 

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments