Bielce Mołdawia www.szlakiempodrozy.pl

Bielce – poznać Mołdawię

Gdyby chcieć zdefiniować dzisiejsze Bielce w Mołdawii jednym zdaniem, można by się pokusić o uznanie ich kolejnym postkomunistycznym, czy też prawidłowo, postsocjalistycznym miastem. Słynne osiedla z wielkiej płyty budowane tu na obrzeżach w szczytowym momencie panowania władzy ludowej, przeplatają się z iście wiejską scenerią oddalonych od centrum dzielnic.

Zazwyczaj jest tak, że pierwsze elementy danego miasta chłoniemy wzrokiem. Rozglądamy się z wolna wyrabiając sobie pierwsze wrażenie. W Bielcach może to przebiegać nieco inaczej. Tu raczej to najpierw rzuca się na uszy fakt, iż na ulicach prócz języka mołdawskiego, równie często słychać rosyjski. Wszystko z uwagi na fakt, że aż 43% mieszkańców miasta stanowią Rosjanie i rosyjskojęzyczni Ukraińcy.

W właśnie z tym, znanym starszym pokoleniom brzmiącym w uszach języku zjawić się warto najpierw na Piata Independentei. Plac Wolności, nie bez przyczyny uważany za główny plac w Bielcach od początku zwiastuje z czym będziemy mieli tu do czynienia. Oto bowiem, w jego zachodniej części widać nic innego, jak wzniesiony w 1958 r., typowym stylu socjalistyczny gmach, będący siedzibą władz miejskich i regionalnych. Przed samym budynkiem oko cieszy monument ukazujący hospodara Stefana Wielkiego. A, jeszcze jedno: warto tu przyjść szczególnie późnym popołudniem, kiedy to ruch samochodowy, z racji obowiązujących przepisów, tutaj zamiera, a władzę nad nim przejmują wypełnione kawiarnie.

Piata Independentei z ratuszem w Bielcach. Przed nim pomnik Stefana Wielkiego. www.szlakiempodrozy.pl

Piata Independentei z ratuszem w Bielcach. Przed nim pomnik Stefana Wielkiego; źródło: Flickr

Są tu jacyś miłośnicy historii i związanym z tym typowym nawiedzaniem placówek muzealnych? Jeśli tak to nie mogą przegapić Muzeum Historii i Etnografii Balti (Muzeul de Istorie și Etnografie Bălți). Dlaczego? Choćby ze względu na oryginalny miecz należący niegdyś do żołnierza służącego pod dowództwem Stefana Wielkiego. Coś dla numizmatyków się coś znajdzie: eksponowana jest tu bowiem kolekcja monet, które wspominają postać rumuńskiego poety Mihai’a Eminescu. A i to nie wszystko, bo dosyć bogato wyposażona placówka pozwala zerknąć na aż 34 tyś eksponatów, wśród których roi się od artefaktów pozyskanych podczas prac archeologicznych, starożytnych dokumentów, czy wpisujących się w tutejszą tradycję ubrań noszonych w początkach XX w.

Wystawa Muzeum Etnograficznego w Bielcach www.szlakiempodrozy.pl

Wystawa Muzeum Etnograficznego w Bielcach; źródło: Flickr

Deptak miejski musi być” – krzyknęli kiedyś w Bielcach oto wydłużona z pl. Vasile Alecsandri piesza arteria stała się wizytówką miasta. Kończący się zaskakująco nowocześnie wyglądającym placem, na którym prym wiodą głównie… wielkopowierzchniowe banery reklamowe, zasłaniające elewacja budynków. Może to i dobrze, gdyż dzięki temu łatwiej skupić się na okazałym… czołgu, niewciśniętym między dwie imponujących rozmiarów drzewa choinkowe. Były czasy, że maszyna służyła żołnierzom radzieckim w trackie II wojny światowej.

Pluskająca dokładnie naprzeciwko okrągła Fontanna Centralna, otoczona prostokątnym basenem sprawia, że z miejsca robi się przyjemniej. Odwiedzający owo specyficzne centrum mieszkańcy chętnie zaglądają w międzyczasie do licznych sklepów i dużego market, tym razem, w iście dawnym stylu. I właśnie tutaj nasuwa się na myśl pewne skojarzenie: oryginalnie brzmiąca nazwa miasta, czyli „Baltă”, w będącym tu w użyciu języku rumuńskim, oszcza ni, mniej ni więcej, tylko… kałużę. A wszystko przez to, że jest usytuowane na wzgórzu, nad otaczającymi je mokradłami.

Gmach Teatru Narodowego Alecsandriego, w kolorze cegły, zamykający plac z północno-zachodniej strony to dla dla Mołdawian miejsce szczególne. I to mimo iż prym wiodą wystawiane na jego deskach przedstawienia z udziałem rumuńskich artystów. Mimo, że publiczność gromadzi się w nim od 1957 r., co oczywiste, z racji historii procesów politycznych stał się pierwszym teatrem o znaczeniu narodowym dopiero 26 stycznia 1990 r.

Teatr Narodowy Alecsandriego Bielce - Teatrul Național Vasile Alecsandri din Bălți www.szlakiempodrozy.pl

Teatr Narodowy Alecsandriego Bielce – Teatrul Național Vasile Alecsandri din Bălți; źródło: Wikipedia

Czołg na placu Bielce Mołdawia www.szlakiempodrozy.pl

Czołg na placu; źródło: Flickr

Schodząc nico z deptaku warto zajrzeć na strada Hotin, w obręb charakterystycznej ceglanej konstrukcji. Wyposażony w kolumny w kształcie stożka stary kościół ormiański św. Grzegorza Oświęciciela , co ciekawe przez lata służył wywodzącej się z Polski katolickiej społeczności.

Mam foto: Stary kościół ormiański św. Grzegorza; źródło: Flickr

Warto wejść na Str. Moscova i równoległą do niej str. Paci (Mira), przy której znaleźć można Dom Polski w Bielcach. Jest on siedzibą sporej polskiej społeczności, która organizując się stworzyła warunki do nauki języka polskiego, oraz działalności wydawniczej. Przygotowywane tu w języku polskim gazety trafiają do polskojęzycznej społeczności miasta.

Dom Polski Bielce Mołdawia www.szlakiempodrozy.pl

Dom Polski Bielce Mołdawia; źródło: Flickr

Koniec głównej ulicy w Bielcach, drugi, pod względem wielkości miasto Mołdawii, w którym mieszka na co dzień jakieś 150 tyś ludzi, wyznacza prawosławny sobór św. Mikołaja. Był 1795 r., powstał po tym, jak pieniądze na jego budowę wyłożył Georghe Panaita. Kompleks stworzony z samej cerkwi i wpadającej w oko dzwonnicy stworzył pochodzący z Austrii architekt Anton Weissmann. Co ciekawe już w 1804 r. nastąpiło przeobrażenie go z kościoła katolickiego w prawosławny. Barokowa budowla zachwyca w środku ikonostasem, który przygotował w XVIII w. miejscowy twórca, niejaki Eustacie Altini. Co ciekawe, jako jeden z niewielu przedmiotów przetrwał on wielki pożar, jak stał się udziałem świątyni w XIX w. po którym miejscowi przywrócili jej oryginalny stan.

 

Sobór św. Mikołaja Bielce Mołdawia www.szlakiempodrozy.pl

Sobór św. Mikołaja Bielce Mołdawia; źródło: Wikipedia

Dzwonnica soboru św. Mikołaja Bielce Mołdawia www.szlakiempodrozy.pl

Dzwonnica soboru św. Mikołaja Bielce Mołdawia; źródło: Wikipedia

Jeśli szukacie sportowych śladów w zajmujących 79 km2 Bielcach to Stadion Orăşenesc, czy jak kto woli Olimpia Balti Stadion jest idealny. Wielofunkcyjny obiekt sportowy, którego budowa ruszyła w 1955 r., obecnie służy głównie piłkarzom miejscowego klubu Zaria Bălți. Ma pojemność 5953 miejsc.

Stadion Orăşenesc Bielce Mołdawia www.szlakiempodrozy.pl

Stadion Orăşenesc Bielce Mołdawia; źródło: Wikipedia

Tak się złożyło, że druga połowa XIX w. przyniosła Bielcom nowe wyzwania, ale zaszczyty. Dzięki ulokowaniu tu władz administracyjnych i wojskowych guberni besarabskiej, znacząco wzrosła również wartość zawieranych tu transakcji handlowych. Bielce stały się jednym z najważniejszych miejsc w których urządzano targi bydła, wabiąc tłumy hodowców z Europy Wschodniej.

Gdzie miejscowi robią zakupy? Oczywiście na miejskim targu! Dostać tu można niemal wszystko, od żywności, przez odzież, po nie pierwszej świeżości… elektronikę”

Architektoniczny „sznyt”

Gdy w l. 30 XX w. zaczęto wznosić ściany tego budynku, nikt nie myślał o tym, że kiedyś staną się one siedziba wyższej uczelni. Tymczasem nieruchomość na str. Alecsandri ze zwykłej szkoły, konkretnie pewnego służącej wyłącznie dziewczętom placówki stał się oazą studentów Uniwersytetu im. A. Russa. Tymczasem, w 1945 r., po wojennej zawierusze uznano bowiem, że wnętrza idealnie nadarza się dla nowego pokolenia. Kształcący dziś chętnych poznawać inne języki, jak angielski, francuski, niemiecki, czy tez rosyjski i ukraiński oraz na tak różniących się kierunkach jak prawo, inżynieria czy psychologia niedawno podniósł swój status za sprawą przeprowadzonego remontu.

Uniwersytet im. A. Russa Bielce Moldawia www.szlakiempodrozy.pl

Uniwersytet im. A. Russa; źródło: Wikipedia

Sobór katedralny śś. Konstantyna i Heleny Bielce Mołdawia www.szlakiempodrozy.pl

Sobór katedralny śś. Konstantyna i Heleny Bielce Mołdawia; źródło: Wikipedia

Trudno go nie zauważyć skoro swym błękitem atakuje zmysł wzroku. Sobór katedralny śś. Konstantyna i Heleny (Catedrala Sfinţii Împăraţi Constantin şi Elena din Bălţii) to ciekawa budowla. Dlaczego choćby z tego względu, że gdy trwała jej budowa, czyli w l. 1924-34 i w momencie jej oddawania do użytku Bielce były miastem rumuńskim. Mimo tego, jego styl ma jednak cechy znacząco upodabniające go do mołdawskiej, niebizantyńskiej architektury, co ma odzwierciedlenie w układzie trójkonchowym. W oczy rzuca się tu głównie błękitna kopuła i zdobiony za pomocą mozaiki frontom, z którego emanuje wizerunek patronów świątyni. Wiecie, że stanowi dziś najważniejszą świątynię, tzw. eparchii bieleckiej Metropolii Besarabii. Wierni gromadzą się tu na nabożeństwach od 2 czerwca 1935 r. kiedy uroczystego poświęcenia dokonał wysłannik patriarchy Konstantynopola Focjusza II, metropolita Australii Tymoteusz.

Pomnik Pamięci Żołnierzy Radzieckich w Balti www.szlakiempodrozy.pl

Pomnik Pamięci Żołnierzy Radzieckich w Balti; źródło: Flickr

Kościół Świętych Archaniołów Michała i Gabriela w Bielcach Mołdawia www.szlakiempodrozy.pl

Kościół Świętych Archaniołów Michała i Gabriela w Bielcach; źródło: Flickr

Co ma Polska do Bielc?

Nie da się ukryć, że naszych wszędzie jest pełno 🙂 Czy dziwić więc może, że i tutaj, 527 km od wschodniej granicy Polski jest i słynny „polski wątek? Okazuje się, że wedle legendy miejscowych swój wkład w powstanie miasta miała niejaka Ryngałła, małżonka Aleksandra Dobrego, który pełnił rolę hospodara mołdawskiego. Po tym, jak wzniesiono tu dla niej niewielki zamek, z czasem wokół niego zaczęły się pojawiać zabudowania, co skutkowało de facto powstaniem nowej mieściny. Mało tego, jej życie było wprost fascynujące! Ryngała Kiejstutuwna pozostawała żoną Aleksandra jednak tylko przez dwa lata. Związek zalegalizowany ślubem w 1419 r, nie przetrwał próby czasu. Zresztą Ryngałła nie po raz pierwszy okazała się niestała w uczuciach. Wcześniej, wedle różnych danych miała 2-3 mężów. Najpierw księcia mazowieckiego, a zarazem księdza, – Henryka, który porzuciwszy dla niej rolę duszpasterza, po dwóch lata małżeństwa zmarł. Jeśli dobrze przyłożyć ucho, usłyszy się, że Ryngałła „nieco” mu wówczas pomogła, dodając do czegoć trucizny. Wkrótce zakręciła się wokół hospodara mołdawskiego Stefana I. Ale i to było jej mało. Na trzecią „ofiarę” wybrała faceta nazwiskiem Mircza Starczy, także nie byle kogo, bo samego hospodara wołoskiego.

Mało tego, o przeplataniu się tu polskich historii dowodzi także stojący na str. M. Eminescu tzw. polski kościół. Katolicką świątynię pw. św. Archaniołów, wzniesiono z betonu.

Katolicki kościół św. Archaniołów - Bielce Mołdawia www.szlakiempodrozy.pl

Katolicki kościół św. Archaniołów – Bielce Mołdawia; źródło: Wikipedia

Co stanowi nierzadko pierwszy widok, jaki wpada w oko przybywających do Balti ludzi? Oczywiście stacja kolejowa! Ta na Str. Ștefan cel Mare 271 na której zatrzymują się pociągi, jedynego krajowego przewoźnika Calea Ferată din Moldova (CFM) tworzy dość istotny element na kolejowej mapie Mołdawii. Zaprojektowany w stylu romańskim budynek dworca, swego czasu uznano za na tyle istotny, iż wpisano go na listę zabytków. W okresie powojennym zburzono część kompleksu budynków.

Stacja kolejowa w mołdawskich Bielcach www.szlakiempodrozy.pl

Stacja kolejowa w mołdawskich Bielcach; źródło: Flickr

A wracając do przeszłości miasta… Wiadomo, że w 1421 r. w miejscowej osadzie żyła niewielka społeczność. Mieszkańcy, oddaleni od innych ośrodków przez lata musieli stawiać czoła, mającym chrapkę na ich dobra najeźdźcom. Przybywający tu Tatarzy, oraz mieszkańcy ziem Turcji i Rosji, nie raz i nie dwa, zostawiali tu po sobie lamentujących mieszkańców. O ironio, to właśnie im, a konkretnie Rosjanom, Bielce zasługują dzisiejszy status. Kto wie, jak potoczyła bu się przyszłość, i jak dziś wyglądały by Bielce gdyby nie przyznanie osadzie status miasta. Iście spektakularna wówczas decyzja władz miała jednak dość nietypowe podłoże. Otóż przebywający wówczas tutaj car Aleksander I, w trakcie inspekcji miejscowego garnizonu wojskowego udał się na nabożeństwo do miejscowej cerkwi. Nagle, jeden de współpracowników zaczął szeptać mu do ucha nową, radosną wiadomość – na świecie pojawił się jego potomek. Urodzenie dziecka tak uradowało władcę, że ten w akcie wdzięczności Bielce zostały wpisane na listę miast Imperium Rosyjskiego.

Kościół św. Paraskewy w Balti Moldova www.szlakiempodrozy.pl

Kościół św. Paraskewy w Balti; źródło: Flickr

Pałac Biskupi Bielce Mołdawia www.szlakiempodrozy.pl

Pałac Biskupi Bielce Mołdawia; foto z podpisem: Wikipedia

Transport w Bielcach

A’propos kolei… Okazuje się, że Bielce to ważne w Mołdawii miasto; jest nie tylko jednym z motorów krajowej gospodarki, ale także ważnym węzłem transportowo.

Funkcjonujący dziś jakieś 15 km od centrum miasta Międzynarodowe Port Lotniczy Bielce, był odpowiedzią na problemy jakie pojawiły się w l. 80 XX w. A wszystko zaczęło się od decyzji władz ZSRR. I to zaskakująco dobrej. Wybrano bowiem lokalizację idealną. Nie dość, że kierowano się przesłankami natury technologicznej, to dodatkowo biorąc pod uwagę warunki pogodowe. Wcześniej bowiem zjawili się tu specjaliści badając kierunek i siłę wiejącego wiatru, zauważając, iż otoczone sięgającymi 100 m wzgórzami miejsce praktycznie pozbawione jest obecności mgieł, co znacząco ułatwia działanie lotniska.

„Najstarszym budynkiem w mieście Balti jest bojarski dom. Zbudowany w 1609 r. obecnie stoi w ścisłym centrum. Wielokrotne przeprowadzane przebudowy, bez jakiegokolwiek nadzoru konserwatora zabytków, sprawiły że dziś stanowi dość dziwny element architektury.”

Co może a pierwszy rzut okaz dziwić, w Balti dość częstym widokiem jest taksówka. Tę popularną forma transportu uzupełniają zarówno miejskie, jak prywatne firmy autobusowe. Miejski przewoźnik Bălți Bus Authority, obsługuje 10 stałych linii obwożących pasażerów po samym mieście i całej aglomeracji.

Transport zapewniają także prywatni przewoźnicy autobusowi, chętniej korzystający z tzw. minibusów. W Balti poruszają się 25 trasami

Ostatnim zaś elementem komunikacyjnym w Balti są trolejbusy. Elektryczny środek transportu obsługuje firma sBălți Trolleybus Authority (BTA).

 

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments