Graz www.szlakiempodrozy.pl

Austriacki Graz – top 23 miejsc w mieście

Austriacy Graz, będący stolica landu Styria, to nad wyraz interesujące miasto. Nie tak popularnie jak stolica kraju, ani nie tak zatłoczone jak alpejskie kurorty, szczególnie zimą. Mimo otwarto je odwiedzić przyjemniej z kilkudziesięciu powodów. Dokładnie 23 powodów…

Przed wszystkimi Graz, w Austrii jest emanacją wiekowych zabudowań, z których gros znajduje się w obrębie wspaniałej starówki. Obchodząc ja nie dziwi, że została uznana za miejscowy skarb wpisana na listę dziedzictwa UNESCO. Domy charakteryzujące się dwuspadowymi dachami, gdzieniegdzie zdobione zadziwiającymi stiukowymi zdobieniami są perełką centralnej części miasta. Co więcej, zadowoleni będą także wszyscy ci, który ubóstwiają typowo włoski styl; gros zabudowań ma tutaj typowo styl zapożyczony z Półwyspu Apenińskiego.

Najważniejszą połać terenu w całym rozciągniętym na 127,57 km2 mieście stanowi bezsprzecznie Hauptplatz. Ów główny miejski plac już ok. 1160 r. wypełniali sprzedawcy działający w ramach głównego targu miejskiego. Ogromny teren, większy o jakąś połowę względem dzisiejszego sukcesywnie zabudowywano. Stąd przez lata wykształcił się tu specyficzny średniowieczno-renesansowy klimat. Przebiega przez nie multum linii tramwajowych. Wyłożony dużymi płytami za dnia zawsze ktoś się przechadza. Nie brakuje i takich którzy spacer urozmaicają sobie zjedzeniem czegoś konkretnego lub skorzystaniem z możliwości zaspokojenia rządy słodkości w tutejszych lodziarniach.

Hauptplatz Graz www.szlakiempodrozy.pl

Hauptplatz Graz; źródło: Flickr

Pierwsze jednak co rzuca się tu w oczy to fontanna arcyksięcia Johanna (Erzherzog-Johann-Brunnen). No, z klasyczną wodną atrakcją to ona ma niewiele wspólnego, ale niech będzie. Postawiony na podwyższeniu dawny władca stanął tu w 1878 r. Ale nie tylko z miłości i szacunki dla niego padł pomysł jej powstania. Efektowna ozdoba ma przypominać o czterech głównych rzekach Styrii. Którymi są Aniza (Enns), Mury (Mur), Drawy (Drau) oraz Inn. Niemniej te otrzymały oczywiście mocno symboliczną formę.

Fontanna arcyksięcia Johanna Graz www.szlakiempodrozy.pl

Fontanna arcyksięcia Johanna Graz; źródło: Flickr

Jeśli szukać w Grazu śladów dawnej potęgi Austrii, to właśnie tutaj. Wpatrując się w kremową fasadę tutejszego ratusza (Rathaus) nie bardzo wiadomo na czym się skupić. Tyle tu tego! I pomyśleć, że już w 1550 r. stała tu już siedziba władz, oraz miejskie więzienia

Nadeszły jednak nowe czasy. Miejscy zarządcy postanowili wnieść nową, przystającą do zmieniających się czasów budowlę. Ale by szukać nowej lokalizacji postanowiono wykorzystać plac powstały po zrównaniu z ziemią starego budynku w 1803 r.. Plany okazały się na tyle ambitne, że aż nie do zrealizowania. Gigantyczny projekt zakładający wysiedlenie mieszkańców z okolicznych kamienic i tym samym pozyskanie miejsca na rozbudowę, z uwagi na ich gwałtowny sprzeciw spalił na panewce. Koncepcja zakładająca postanie wielkiej kopuły, nigdy nie została zrealizowana. A gdy w 1807 r. stanął więc mniejszy, w typowym w klasycystycznym stylu… mieszkańcy uznali go za brzydki.

Rathaus Grazer - Ratusz w Grazu www.szlakiempodrozy.pl

Rathaus Grazer – Ratusz w Grazu; źródło: Flickr

Efektowne zdobienia przy oknach, mikroskopijne balkony, a nade wszystko okazałe rzeźby. I to wszystko tylko na frontowej ścianie. Wpatrując się w dobudowane w 1889 r. skrzydło, trzeba jednak wiedzieć, że już kilkanaście lat później zmieniła nieco formę. Główną elewację zdecydowanie uproszczono, zostawiając jedynie dwie figury.

“Na głównym placu znaleźć można także centrum społeczności św. Krzysztofa – XVII w. dom z freskiem ukazującym patrona podróżujących, oraz płaskorzeźby Maryi ozdobionej warkoczem.”

Militarne wspomnienia

Oddzielony wąską drogą, od ratusza Grazer Landhaus (Landhaushof) zabudował Domenico dell’Allio w l. 1557-65. Typowo renesansowy twór do dziś jest uważany na jedną z perełek miasta. Wystarczy wejść na dziedziniec, wypełniony z trzech stron okazałymi arkadami, by przekonać się że było warto. D

alej, zadaszona fontanna w formie małej altanki z 1590 r natychmiast ściąga uwagę. Manierystyczna bryła z brązu, zdobiona jest delfinami i postacią żołnierza w zbroi., brązowa studnia tylko dodaje miejscu uroku. Okalające zewnętrzny balkon kamienne balustrady, potrzaskanie mniej efektowne kolumny.

W środku – sztos. W Sali Rycerskiej (Ritteral) i Sali Plenarnej (Landstube) roi się od stiukowych sufitów, alegorycznie przywołujących cztery żywioły: znaki zodiaki i sceny z miejscowych wydarzeń. Mało tego, w północno-zachodnim narożniku dziedzińca postanowiono dodać kaplice Wniebowzięcia NMP. Pochodzące z 1631 r. pomieszczenie wypełnione jest ołtarzem w formie kolumny.

Grazer Landhaus www.szlakiempodrozy.pl

Grazer Landhaus; źródło: Flickr

Dziś w jego wnętrzach mieści się Arsenał (Landeszeughaus) – z 1642 r.; gromadzący największa na świecie kolekcje broni! Na 5 p. zmieszczono tu wyjątkowe okazy broni z XVI w. w formie kolczug, oburęcznych mieczy, karabinów i pełnych zdobień pistoletów. Co ciekawe umiejscowiono tu także… instrumenty muzyczne. Zbrojownia wypełnia jest aż 30 tyś przedmiotów!

Gmach Arsenału Graz www.szlakiempodrozy.pl

Gmach arsenału Graz; źródło: Wikipedia

Arsenał w Grazu www.szlakiempodrozy.pl

Arsenał w Grazu; źródło: Wikipedia

Plac mający wszystko

Plac , jako się rzekło, pełen jest stylowych zabudowań. Wysoki, mający pięć kondygnacji gmach Weißsche z 1710 r. zdobi łukowy portal z kamienia. Na froncie zauważyć można płaskorzeźbę Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus.

Weißsches Haus Graz www.szlakiempodrozy.pl

Weißsches Haus Graz; źródło: Wikipedia

Zajmujący róg placu z Neue Welt-Gasse szara nieruchomość, gdyby nie pół okrągłe wykusze pewnie dałoby se minąć bez spojrzenia. A tymczasem ów XVI w. budynek XVI w. zajmuje wciąż działająca  apteka. Mieszczącą się na parterze firmę łatwo dojrzeć za sprawią czarnego, rzeźbionego orła – herbu rodziny zajmującej dawniej ów dom, z datą jego powstania – 1535.

Apteka Adler Graz www.szlakiempodrozy.pl

Apteka Adler Graz; źródło: Wikipedia

Luegghäuser (Luegg-Haus) zajmujący róg Hauptplatz i Sporgasse od razu można poznać. Primo: stiukowe zdobienia pokrywające barokową elewację, domu z przełomu XV i XVI w., są tak misternie wykonane, że nie można się wręcz napatrzeć. A do tego ta łukowata arkada… Secundo, aż ma się ochotę wejść do działającego na parterze sklepu. Tyle tylko, że na diamenty „Svarovski” nie każdy ma odpowiednio wypchany portfel…

Luegg Haus Graz www.szlakiempodrozy.pl

Luegg Haus Graz; źródło: Flickr

Zakręcająca delikatnie ul. Raubergasse Neue Galerie zazwyczaj, po obu stronach, zajęta jest zaparkowanymi pojazdami. Ładnie odnowione kamienica, to w łososiowe, to w kremowej barwie sięgają ledwie dwóch pięter. I dobrze, dzięki temu promienie słoneczne mają okazję oświetlić nieco wąskiej uliczki. Na jednej z kamienic dostrzec można siedem zamontowanych herbów, a widniejący nad nimi napis nie pozostawia złudzeń Ioanneum”. Wejście w plac pozwala zajrzeć na wewnętrzny dziedziniec. W otaczających go murach dziś jest nie mniej ciekawie. Działająca w nich galeria sztuki otwarta w 1941 r. mieści eksponaty powstałe już w XIX w., choć jest także sporo dział nowoczesnych. Część z 60 tyś wystawianych tu elementów nawiązuje do stylu realizmu i secesji. Wnętrza wypełniają też typowo regionalne prace w formie obrazów, rzeźb, fotografii i pokazów filmowych nawiązujące do stylu modernizmu, oraz zarówno prace zarówno Austriaków jak i międzynarodowych twórców działowych po II wojnie światowej. Oficjalna strona placówki.

Wystawa w Neue Galerie w Grazu www.szlakiempodrozy.pl

Wystawa w Neue Galerie w Graz; źródło: Flickr

Bijące serce Grazu

Gdyby nie szyny i przejeżdżające co jakiś czas tramwaje Herrengasse, można by było nazwać, klasycznym deptakiem, sercem zamieszkałego przez 328 tyś ludzi miasta. Już jednak sam początek zwiastuje, że jest czymś więcej. Wystarczy się wpatrzyć w ścianę kamienicy Herzogshof, by rozdziawić usta w niemym zaskoczeniu. Pokrywające fasadę kolorowe freski, postaci greckich i rzymskich bogów na koniach, zajmujące 220 m² wprost oszałamiają!

Freski na Herzogshof Graz www.szlakiempodrozy.pl

Freski na Herzogshof Graz; źródło: Flickr

Sklepy z ubraniami i butami z marką H&M i Orsey, elegancka biżuteria i zegarki, drogeria spod znaku Douglas. Niby nic niezwykłego, a jednak mijając dalej ciągnące się kamienice na Herrengasse, można się dobrze poczuć. Kto wie czy nawet nie tak, jak zamieszkująca dawniej te budynki szlachta. Obecnie zaś ot, taka codzienność Grazu… Niedługa arteria w końcowym fragmencie zwracająca uwagę wieżą katolickiego kościoła Św. Krwi, jakby wprowadzała w duchowy nastrój. Podkreślany jeszcze wypełniającą maleńki skwerek z Mariensaule (kolumną maryjną).

Herrengasse Graz www.szlakiempodrozy.pl

Herrengasse Graz; źródło: Flickr

Rozciągający się za nim Jakominiplatz, sprawia wrażenie jakby za wszelka cenę chciał zagłuszyć toczące się na nim rozmowy ludzi. Przejeżdżające samochody to jednak jeszcze nic. zatrzymujące się i ruszające z tutejszego przystanku tramwaje i autobusy, to dopiero… O tym ile ich tu jest świadczy fakt, że aż 10 linii autobusowych i wszystkie przejeżdżające przez Graz tramwaje mają tu swoje przystanki! O tym jak daleko to zajdzie, pewnie nawet nie myślano… Przecież pewnego dnia 1878 r.., kiedy to pierwszy tramwaj, przejeżdżając króciutką trasę z głównego dworca kolejowego, było jeszcze tak spokojnie…

Przechodzący z placu w ul. Gleisdorfer Glasse nie robi już tak wielkiego wrażenia. Niemniej trzeba pochwalić ,że oparto się tu pokusie stawiania sięgających nieba wysokościowców, zachowując naturalny ład. Wychładzając na przestronny plac zajmujący prawą stronę drogi arteria z pewności znana jest fanom muzyki klasycznej, czemu dowodzi otwarty w 1899 r. gmach opery.

Między XV a XVI w. miasto doczekało się okazałych fortyfikacji obronnych, mających je bronić przez zakusami obcych. Zwłaszcza przejawiających chętkę na owe ziemie wojskom tureckim.”

Pora na zamek

Z jednej strony pionująca zieleń grazerskiego Stadparku, z drugiej rząd ładnie prezentujących się, jasnych kamieni. Wystarczy pobieżny rzut oka na  Palais Kees, aby przekonać się że wzniesiony w l. 1843 -1845 jest synonimem klasycyzmu. Początkowo mieszkalny budynek zmienił przeznaczenie po niespełna czterech dekadach od ukończenia. Wtedy to zajęło go dowództwo pułku armii Austro-Węgier. Odnowiony w 2009 r. służył urządzeniu w nim akademika.

Palais Kees Graz www.szlakiempodrozy.pl

Palais Kees Graz; źródło: Wikipedia

Wszystko co istotne w przypadku XV w.  zamku Grazer Burg zaczęło się od Fryderyka V, który zamarzył w 1438 r. o nowej siedzibie. Połączony korytarzem z twierdzą na Schloßbergu przez lata stanowił jasny symbol potęgi miasta. Ale gdy jego mieszkaniec Ferdynand II zasiadł na cesarskim tronie, opuszczona siedziba władz zaczęła chylić się ku upadkowi. Mimo rób renowacji w 1822 r. uznano, że całości nie da się uratować. Przez co w połowie XIX w. sporo elementów rozebrano. Gdy w 1922 postanowiono, że stanie się siedziba władz Styrii sądzono, że odżyje. Niestety nadeszła II wojna światowa a wraz z nią problemy.

Grazer Burg www.szlakiempodrozy.pl

Grazer Burg; źródło: Flickr

Naznaczony działaniami wojennymi już dwa lata po wojnie znów zaczął pięknieć. Przechodząc przez arkadową bramę zamkową, z warto wiedzieć, że wspominana była już w 1346 r.! A i jeszcze jedno: warto wejść do wieży w południowo-zachodniej części, którą postanowiono zabudować spiralnymi schodami, które dzięki dwóm przeciwległym klatkom schodowym sprawiają, że dostać można tu złudzenia optycznego. Dziś zajmują go urzędnicy austriackiego rządu. Północno-zachodnie skrzydło, otwarte dla ludzi, kusi gotyckimi schodami spiralnymi z 1499 r.

Schody w Grazer Burg www.szlakiempodrozy.pl

Schody w Grazer Burg; ; źródło: Flickr

Palais Meran Graz www.szlakiempodrozy.pl

Palais Meran – dawna siedziba arcyksiążęcia Johanna, z 1843 r. Otoczona ładnym, przestronnym parkiem pełnym drzew. W 1889 rozbudowany. Od 1963 r. działa w nim Uniwersytet Muzyki i Sztuk Performatywnych w Grazu. Najciekawsza jest w nim sala balowa z drewnianym stropem zdobionym rzeźbami i wizerunkami broni.

Gdzieś tak, na oko, w połowi Hofgase cztery kolumny podtrzymujące dach nad wejściem zwiastują kolejną instytucje poświęconą sztuce. Tym razem jest nią  miejski teatr – Schauspielhaus. Gdy w 1774 r. pomyślano o nowym gmachu teatru, trzeba było kolejnych dwóch lat by wizje wcielić w życie. Ludzie świętujący w Grazu Boże Narodzenie w 1823 r. nagle zamarli. Rozprzestrzeniające się rankiem płomienie zajmując ściany budynku sprawiły, że wkrótce prócz uratowanych dwóch ścian nic z niego nie zostało. Potężny cios nie załamał jednak miejscowych władz, które z uporem ruszyły do prac, mających odbudować obiekt. Tak, już wedle nowych planów w tej samej lokalizacji powstał trzypiętrowy blok, ozdobiony od frontu arkadami, zaś od strony Hofgasse trzema maskami nawiązującymi do rodzajów sztuk: komedii, tragedii i liry.

Schauspielhaus Graz www.szlakiempodrozy.pl

Schauspielhaus Graz; źródło: Wikipedia

Wnętrze teatru miejskiego w Grazu www.szlakiempodrozy.pl

Wnętrze teatru miejskiego w Grazu; źródło: Wikipedia

Wiara i polityka

Tak się składa, że Po powstaniu była jedna z najbardziej nietypowych katedr na świecie. Poświęcona św. Idziego emanuje bowiem zdobiącymi zewnętrzne ściany kościoła freski. Do dziś ostały się niestety nieliczne ich ślady. Więcej historycznych elementów XV w. świątyni bezsprzecznie zostało w środku. Gotycko-barokowy wystrój robi osobliwe wrażenie. Wiecie, że najstarszą obecnie częścią katedry jest Barbarakapelle – dawna zakrystia wzniesiona w 1438 r.? Ale to nie tak, że ot postawiono ją i tak zostało. Począwszy od 1577 r., kiedy zjawili się tu jezuici, przez następne dwa wieki wiele się tu zmieniło :pojawiły się wieża z kopułą, nowe kaplice i zakrystia.

Ołtarz główny Grazer Dom, w wybitnie barokowym stylu odsłonięty w 1733 r. zwraca uwagę obliczem św. Idziego. Wyżej widać grupę koronacyjną Marii Panny z dobrze uformowanymi barokowymi aniołami oraz świętymi. Całość otaczają go kolumny, jakby żywcem przeniesione ze starożytnych świątyń. Ołtarze boczne wypełniają zaś obrazy świętych. A warto też zwrócić uwagę na dwa relikwiarze stojące na marmurowych podwyższeniach. Mało tego, część kościoła wypełnia Kaplica Fryderyka, którą postanowiono dobudować, po tym jak ten wstąpił na tron. Więcej na oficjalnej stronie.

Katedra w Grazu - Grazer Dom www.szlakiempodrozy.pl

Katedra w Grazu – Grazer Dom; źródło: Flickr

Wnętrza katedry w Grazu - Drazer Dom www.szlakiempodrozy.pl

Wnętrza katedry w Grazu – Drazer Dom; źródło: Flickr

Przylegające do kościoła  mauzoleum Ferdynanda II swą historię rozpoczęło w 1614 r., kiedy to 36 letni wówczas Ferdynand postanowił zadbać o to. by miejsce jego spoczynku było ze wszech miar imponujące. Stąd mając w planach postawienie marierystyczno-barokowej bryły nie zaniedbano tu niczego. Owalna kopuła górująca nad kaplicą, widoczne freski, oraz efektownie prezentujący się sarkofag z czerwonego marmuru, w którym spoczywają też jego – Karol II i Maria nie był jednak gotowy w momencie zejścia z tego świata Ferdynanda. Wstępując na tron i wyjeżdżając do Wiednia, z oczywistych względów nie sprawował nad pracami pieczy i te w efekcie wstrzymano.

Mauzoleum Ferdynanda II Graz www.szlakiempodrozy.pl

Mauzoleum Ferdynanda II; źródło: Flickr

Gdy zmarł, dożywszy 59 lat złożono go w nieukończonej mogile. Praca włoskiego architekta Giovanniego Pietro de Pomisai miejscowego artysty rzeźbiarza Fischera von Erla do dziś robi wrażenie, przez co obiekt na Burggasse 3. Począwszy od Katharinenkirche, przez kaplicę grobową i kryptę z wspomnianym sarkofagiem.

Komunikacja miejska w Grazu

Wzgórze Zamkowe – Graz historycznie

Wspinaczka na  Wzgórze Zamkowe (Schlossberg) może i jest mecząca, ale naprawdę warto. Skała z dolomitu, wznosząca się 123 m nad głównym placem Grazu, jest nad wyraz ekscytującym miejscem. Zresztą, wiele wskazuje na to, że sama nazwa wzięła swój początek właśnie tutaj. Okazuje się, że ok. 1125 r. wzniesiono tu pierwszy zamek, zwany przez Słoweńców „gradec”.

Czytaj dalej – od wieży zegarowej do zamku Eggenberg

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments